Józef Wierusz-Kowalski
Biografia
Józef Wierusz-Kowalski (1866–1927) urodził się w Puławach w rodzinie Tadeusza i Julii z Wasilewskich. W młodości ukończył Gimnazjum Realne J. Pankiewicza w Warszawie i początkowo studiował prawo na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim, po czym przeniósł się na Uniwersytet w Getyndze, by studiować fizykę. Zajmował się początkowo własnościami szkła i jego wytrzymałością. W 1889 r. przedstawił pracę doktorską Untersuchungen über die Festigkeit des Glases. Następnie pracował w Berlinie i Würzburgu, a od 1891 na Politechnice w Zurychu, skąd w 1892 przeniósł się na Uniwersytet w Bernie. W 1894 r. przyjął propozycję zorganizowania wydziału nauk matematycznych i przyrodniczych na Uniwersytecie we Fryburgu w Szwajcarii. Objął tam katedrę fizyki, a w roku akademickim 1897–1898 piastował funkcję rektora.
Jego główną dziedziną badań była luminescencja mieszanin związków metali alkalicznych pod wpływem promieniowania nadfioletowego i promieniowania katodowego, a także fosforescencja związków ziem rzadkich i związków organicznych; w 1910 odkrył zjawisko fosforescencji postępowej. Za prace w tej dziedzinie wyróżnił go w 1912 Uniwersytet Harvarda. Ponadto prowadził doświadczenia z wyładowaniami elektrycznymi. Jego asystentem we Fryburgu był Ignacy Mościcki.
W 1911 r. oraz w latach 1917–1918 był wykładowcą fizyki na Wydziale Przyrodniczym oraz wykładał wstęp do teorii elektryczności w ramach Kursów Politechnicznych (1906–1908) na Wydziale Technicznym Towarzystwa Kursów Naukowych w Warszawie.
W czasie I wojny światowej działał w Komitecie Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce, założonym przez Henryka Sienkiewicza w Vevey. Członek redakcji Wielkiej Encyklopedii Powszechnej. W 1916 r. był członkiem Zarządu Towarzystwa Polskiej Macierzy Szkolnej. Po odzyskaniu niepodległości Uniwersytetu Warszawskiego, w 1917 r. powrócił do kraju, by zorganizować katedrę fizyki na UW. W 1919 został mianowany profesorem Politechniki.
W 1919 r. wstąpił do służby dyplomatycznej II Rzeczypospolitej. 1 lipca 1919 mianowany posłem nadzwyczajnym i ministrem pełnomocnym przy Stolicy Apostolskiej. 19 października 1921 mianowany posłem RP w Hadze, którym pozostawał do 1 grudnia 1924. Tego dnia objął funkcję posła RP w Wiedniu, którą sprawował do 30 września 1926. 21 października 1926 został posłem RP w Ankarze. Był członkiem Komisji Współpracy Intelektualnej Ligi Narodów. Zmarł w czasie pełnienia obowiązków służbowych. Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 157-6-10).
Od 2 października 1900 był mężem Leonii z hr. Rostworowskich-Nałęcz, z którym miał pięcioro dzieci: Tadeusza (1901–1958), Michała (1903–1992), Marię Anielę (1904–1985), Józefa (1907–1987) i Jana Kantego (1912–2000).