Mieczysław Jędruszczak
Biografia
Mieczysław Jędruszczak, ps. „Jastrząb” (ur. 3 kwietnia 1921 w Puławach, zm. 23 marca 2016 w Warszawie) – polski grawer i historyk amator, weteran II wojny światowej i działacz społeczny.
Jako mieszkaniec kamienicy przy ul. Siennej w Warszawie, przy której znajdują się dwa fragmenty murów warszawskiego getta, rozpoczął w latach 70. XX wieku walkę o ich upamiętnienie i zachowanie dla przyszłych pokoleń.
Urodził się w Puławach, jednak w dzieciństwie przeprowadził się wraz z rodziną na warszawską Wola, gdzie ojciec pracował w Zakładach Amunicyjnych „Pocisk”.
Podczas obrony Warszawy we wrześniu 1939 roku, jako harcerz, wspierał obronę miasta w Rembertowie; po kapitulacji zabezpieczał mapy i broń. Następnie wyjechał z Warszawy do województwa lubelskiego, gdzie działał w zbrojnym podziemiu. Mianowany na stopień podporucznika, pełnił funkcję zastępcy komendanta Armii Krajowej w Parczewie. Brał udział w akcjach zbrojnych, podczas jednej z nich został ranny.
W 1944 roku, po przejściu frontu, został aresztowany i po brutalnym przesłuchaniu trafił do sowieckich łagrów w Borowiczach. Po powrocie w 1947 roku osiedlił się w Warszawie jako grawer. Po pewnym czasie założył rodzinę i rozpoczął poszukiwania informacji o łagrach, zwłaszcza o tym, w którym sam przebywał trzy lata. W swoim mieszkaniu stworzył nieformalną izbę pamięci żołnierzy AK więzionych na terenie ZSRR. Po latach część jej ekspozycji trafiła do Muzeum Niepodległości w Warszawie.
W 1950 roku przeniósł się do mieszkania przy ul. Siennej 55, gdzie oknami na mur oddzielał warszawskie getto od reszty miasta. Pod koniec lat 70. XX wieku rozpoczął trzydziestoletnią walkę o zachowanie muru jako symbolu martyrologii. Własnym sumptem wystawił pierwszą tablicę pamiątkową, a kolejne tablice pojawiały się, a cegły z muru trafiły do muzeów w Jerozolimie, Houstonie i Melbourne. Z czasem jako historyk-amator zyskał uznanie za specjalistę od historii warszawskiego getta. W 1982 roku Urząd Miasta zlecił mu przygotowanie inwentarza zachowanych miejsc związanych z walką i męczeństwem Żydów podczas okupacji niemieckiej.
W latach 70. zgromadził archiwum dokumentujące marsz śmierci polskich żołnierzy wyznania mojżeszowego z Lublina do Białej Podlaskiej zimą 1940, którego sam był świadkiem. Na kanwie zebranych dokumentów opublikował artykuł na łamach Fołks Sztyme, a w 2010 przekazał zgromadzone materiały Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.
Pochowany na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie (kwatera 76C-4-13).