Stanisław SzmajznerlubSzlomo Szmajzner
Biografia
Stanisław Szmajzner lub Szlomo Szmajzner urodził się 13 marca 1927 roku w Puławach. W wieku 15 lat trafił do niemieckiego obozu zagłady Sobibór, gdzie pracował jako złotnik i wykonywał m.in. sygnety ze złota rabowanego ofiarom.
Był członkiem Sonderkommando i brał udział w powstaniu obozowym z 14 października 1943 roku, które zakończyło się ucieczką około 300 więźniów. W ramach przygotowań dostarczył trzy karabiny ze niemieckiego magazynu; podczas walki zastrzelił jednego ukraińskiego strażnika. Podczas ucieczki jego grupa 15 ocalałych Żydów napotkała grupę polskich narodowców, którzy otworzyli do nich ogień, zabijając 12 osób; Szmajzner przeżył udając martwego.
Po wojnie wyemigrował do Brazylii w 1947 roku. W 1978 roku zidentyfikował Gustava Wagnera, zastępcę komendanta Sobiboru. Napisał wspomnieniową książkę Inferno in Sobibor. Zmarł 3 marca 1989 roku w Goiânia, w Brazylii.
Jego los stał się inspiracją dla filmów: w Ucieczce z Sobiboru (1987) rolę Szlomo Szmajznera zagrał Simon Gregor, a postać inspirowana jego historią pojawiła się w filmie Sobibór (2018), w którym zagrał Iván Zlobin.